Skip to content

บทที่ 2 ความเหลื่อมล้ำด้านทรัพยากร

2.3 ไฟฟ้า

ไฟฟ้าอาจไม่ใช่ทรัพยากรพื้นฐานที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิตเท่ากับที่ดินและน้ำ แต่ก็เป็นทรัพยากรที่ขาดไม่ได้ในสังคมสมัยใหม่ และดังนั้นการได้เข้าถึงไฟฟ้าจึงเป็นที่เห็นพ้องต้องกันอย่างแพร่หลายในทุกสังคมว่า เป็น “สวัสดิการพื้นฐาน” หรือ “สิทธิพลเมือง” ที่รัฐมีหน้าที่จัดหาให้อย่างทั่วถึง

แต่กระนั้น แม้ประเทศไทยจะมีไฟฟ้าใช้มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2427 ซึ่งจนปัจจุบัน (พ.ศ. 2560) ก็นับเป็นเวลาถึง 133 ปีแล้ว ก็ยังมีบางพื้นที่ในประเทศที่ไม่มีไฟฟ้าใช้ เช่น บ้าน หนองทุ่ง หมู่ 11 ตำดงหลวง อ.ดงหลวง จ.มุกดาหาร ที่ชาวบ้าน 100 คนไม่มีไฟฟ้าใช้มากว่า 50 ปี1, บ้านบางไผ่ใน หมู่ 1 ต.ทุ่งคาโงก อ.เมือง จ.พังงา ที่ชาวบ้านประมาณ 20 ครัวเรือนยังไม่มีไฟฟ้าใช้2, หมู่บ้านเกาะแก้ว หมู่ 15 ต.วังนกแอ่น อ.วังทอง จ.พิษณุโลก ไม่มีไฟฟ้าใช้มานานกว่า 60 ปี3 และชาวบ้านหมู่ 8 และหมู่ 18 ตำบลทับช้าง อำเภอสอยดาว จังหวัดจันทบุรี จำนวน 400 หลังคาเรือน ที่ไม่มีไฟฟ้าใช้มากว่า 30 ปี4 ซึ่ง 2 กรณีหลังนี้มีอุปสรรคสำคัญคือเป็นพื้นที่เขตอุทยาน ทำให้การไฟฟ้าไม่สามารถดำเนินการทันทีได้หากไม่ได้รับอนุญาต

นอกจากนี้ หากพิจารณาในกรณีที่ไฟฟ้าเข้าถึงแล้ว คือ พื้นที่ให้บริการไฟฟ้าที่อยู่ในความดูแลของการไฟฟ้านครหลวง (กฟน. ประกอบด้วย 3 จังหวัด คือ กรุงเทพมหานคร, นนทบุรี และสมุทรปราการ) และการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ. ดูแลอีก 74 จังหวัดที่เหลือ) ก็พบว่า ในปี พ.ศ. 2558 กฟน. มีการจำหน่ายไฟฟ้าไปทั้งสิ้น 49,343.76 ล้านหน่วย โดยมีจำนวนผู้ใช้ไฟฟ้าทั้งหมดประมาณ 3.52 ล้านราย5 ขณะที่ในปีเดียวกัน กฟภ. จำหน่ายไฟฟ้าไปทั้งสิ้น 123,210 ล้านหน่วย โดยมีจำนวนผู้ใช้ไฟฟ้าทั้งหมด 18.17 ล้านราย6 ซึ่งหมายความว่า ผู้ใช้ไฟฟ้าในการดูแลของ กฟน. ใช้ไฟเฉลี่ยรายละประมาณ 14,018.11 หน่วย ในขณะที่ผู้ใช้ไฟฟ้าในการดูแลของ กฟภ. ซึ่งมีจำนวนมากกว่าถึงประมาณ 5.16 เท่า กลับใช้ไฟเฉลี่ยรายละประมาณ 6,780.96 หน่วย หรือก็คือน้อยกว่าประมาณ 2.07 เท่า ซึ่งการที่จังหวัดเพียง 3 จังหวัดใช้ไฟฟ้ามากกว่าอีก 74 จังหวัดที่เหลือในอัตราส่วนดังกล่าวนั้นย่อมแสดงถึงการกระจุกตัวของความเจริญที่เกิดขึ้นได้เป็นอย่างดี

 

 

 

และหากพิจารณาลงมาในระดับพื้นที่รับผิดชอบเดียวกัน จากรายงานของการไฟฟ้านครหลวง7 ในปี พ.ศ. 2558 ขณะที่ผู้ใช้ไฟฟ้าประเภทบ้านอยู่อาศัยมีจำนวนประมาณ 2.96 ล้านราย ใช้ไฟฟ้าทั้งหมด 12,369.39 ล้านหน่วย หรือเท่ากับเฉลี่ยใช้ไฟฟ้ารายละ 0.0042 ล้านหน่วย และผู้ใช้ไฟฟ้าประเภทกิจการขนาดใหญ่มีจำนวนประมาณ 2,215 ราย ใช้ไฟฟ้าทั้งหมดประมาณ 17,664.25 ล้านหน่วย หรือเท่ากับเฉลี่ยใช้ไฟฟ้ารายละ 7.97 ล้านหน่วย ซึ่งหมายถึงกิจการขนาดใหญ่นั้นใช้ไฟเฉลี่ยมากกว่าบ้านอยู่อาศัยประมาณ 1,897.62  เท่า แต่เมื่อพิจารณาค่าไฟตามอัตราช่วงเวลาของการใช้ (Time of Use Tariff: TOU Tariff) โดยเฉพาะในช่วงเวลาที่ระบบมีความต้องการใช้ไฟฟ้าน้อย8 จะพบว่า อัตราค่าไฟทั้งสำหรับบ้านอยู่อาศัยและกิจการขนาดใหญ่กลับไม่ต่างกันนัก คืออยู่ประมาณ 2.6 บาทต่อหน่วย และในเวลาดังกล่าวนั้น กิจการขนาดใหญ่ยังได้รับการยกเว้นค่าความต้องการพลังไฟฟ้าซึ่งปรกติแล้วจะมีในช่วงเวลาที่ระบบมีความต้องการใช้ไฟฟ้ามาก9ด้วย

 

 

การที่ผู้ใช้ไฟฟ้ารายใหญ่ (โดยมากเป็นบริษัทในภาคอุตสาหกรรม) ใช้ไฟฟ้าเฉลี่ยมากกว่าผู้อยู่อาศัยถึง 1,897.62 เท่าต่อรายนั้นเป็นความเหลื่อมล้ำที่ดูจะมีเหตุมีผล เนื่องจากเป็นธรรมดาที่สถานประกอบธุรกิจจะใช้ไฟฟ้ามากกว่าที่อยู่อาศัย แต่ข้อเท็จจริงที่น่ากังขาคือความเหลื่อมล้ำด้านราคาระหว่างผู้ใช้รายใหญ่กับผู้อยู่อาศัย ก่อให้เกิดคำถามว่า เหตุใดรัฐจึงลดราคาให้ผู้ใช้ไฟฟ้ารายใหญ่ แทนที่จะลดราคาให้กับผู้มีรายได้น้อยซึ่งมีกำลังซื้อต่ำกว่ามหาศาล


1 กรุงเทพธุรกิจ. 2558. "ร้อง'นายกฯ' หมู่บ้านอยู่ห่างอำเภอ5กม.ไม่มีไฟฟ้าใช้นาน50ปี." สืบค้นจาก https://goo.gl/YFMY4x. 18 พ.ค. 2560

2 ไทยรัฐ. 2560. "ชาวบ้านไม่มีไฟฟ้าใช้ วอนขอความช่วยเหลือ." สืบค้นจาก https://goo.gl/he6Bwn. 18 พ.ค. 2560

3 คมชัดลึก. 2558. "เปิดซองส่องไทย : ไม่มีไฟฟ้าใช้กว่า 60 ปี." สืบค้นจาก https://goo.gl/9Fxzzg. 18 พ.ค. 2560

4 สถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7. 2560. "ชาวบ้านไม่มีไฟฟ้าใช้นาน 30 ปี อ.สอยดาว จ.จันทบุรี." สืบค้นจาก http://s.ch7.com/219967. 18 พ.ค. 2560

5 กองอัตราค่าไฟฟ้าและพยากรณ์พลังไฟฟ้า ฝ่ายเศรษฐกิจพลังไฟฟ้า การไฟฟ้านครหลวง. 2558. "รายงานสถานการณ์การจำหน่ายไฟฟ้าและบทวิเคราะห์ ฉบับเดือนธันวาคม 2558." สืบค้นจาก  https://goo.gl/bpe52f. 18 พ.ค. 2560

6 การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค. 2558. "รายงานประจำปี 2558." สืบค้นจาก https://goo.gl/6zxOC6. 18 พ.ค. 2560

7 อ้างแล้ว, การไฟฟ้านครหลวง: 2558

8 Off Peak: วันจันทร์-ศุกร์ เวลา 22.00-09.00 น. และวันเสาร์-วันอาทิตย์ วันแรงงานแห่งชาติ วันหยุดราชการตามปรกติ (ไม่รวมวันพืชมงคลและวันหยุดชดเชย) เวลา 00.00-24.00 น.

9 On Peak: วันจันทร์-ศุกร์ เวลา 09.00-22.00 น.