Skip to content

บทที่ 3 ความเหลื่อมล้ำด้านสิทธิและโอกาส

3.3 สิทธิและโอกาสของเด็กเยาวชนสตรี ผู้สูงอายุ คนพิการ และผู้ด้อยโอกาส

เด็ก เยาวชน สตรี ผู้สูงอายุ คนพิการ และผู้ด้อยโอกาส มักถูกมองว่าเป็นกลุ่มที่รัฐและสังคมต้องให้การช่วยเหลือและดูแลเป็นพิเศษ เนื่องจากมีความเปราะบางโดยธรรมชาติ มีความไม่มั่นคงในชีวิต หรือสุ่มเสี่ยงที่จะถูกเอารัดเอาเปรียบในสังคม

            รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560  มีบทบัญญัติคุ้มครองสิทธิของกลุ่มคนเหล่านี้อยู่หลายมาตราด้วยกัน อาทิ

            มาตรา 27 ชายและหญิงมีสิทธิเท่าเทียมกัน

            มาตรา 54 กำหนดให้ รัฐต้องดำเนินการให้เด็กทุกคนได้รับการศึกษาเป็นเวลาสิบสองปี ตั้งแต่ก่อนวัยเรียนจนจบการศึกษาภาคบังคับอย่างมีคุณภาพโดยไม่เก็บค่าใช้จ่าย

            มาตรา 71 รัฐพึงให้ความช่วยเหลือเด็ก เยาวชน สตรีผู้สูงอายุ คนพิการ ผู้ยากไร้ และผู้ด้อยโอกาส ให้สามารถดำรงชีวิตได้อย่างมีคุณภาพ และคุ้มครองป้องกันมิให้บุคคลดังกล่าว ถูกใช้ความรุนแรงหรือปฏิบัติอย่างไม่เป็นธรรม รวมตลอดทั้งให้การบำบัด ฟื้นฟูและเยียวยา ผู้ถูกกระทำการดังกล่าว ในการจัดสรรงบประมาณ รัฐพึงคำนึงถึงความจำเป็นและความต้องการ ที่แตกต่างกันของเพศ วัย และสภาพของบุคคล

กว่าหนึ่งทศวรรษที่ผ่านมาหลังการประกาศใช้รัฐธรรมนูญปี 2540 สถานการณ์การ “เข้าถึง” สิทธิพื้นฐานได้ดีขึ้นมากสำหรับเด็ก เยาวชน ผู้สูงอายุ และผู้พิการในกลุ่มที่มีรายได้น้อย ยกเว้นสำหรับคนบางกลุ่มซึ่งสังคมยังไม่ให้การยอมรับ (ดูหัวข้อ 3.3.5 แรงงานนอกระบบ และผู้ไร้สัญชาติ) เนื่องจากหน่วยงานรัฐและองค์กรต่างๆ ได้พยายามคุ้มครองสิทธิและจัดให้มีสวัสดิการขึ้นพื้นฐานตามที่กฎหมายกำหนดอย่างต่อเนื่อง จนทำให้ภาวะ “ด้อยสิทธิ” เบาบางลงกว่าเดิมมาก

อย่างไรก็ดี ประเด็นปัญหาและความเหลื่อมล้ำที่คนเหล่านี้ประสบได้เปลี่ยนลักษณะไป กลายเป็น “ปัญหาความไม่มั่นคงในชีวิต” ที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างประชากรขนานใหญ่ และ “ปัญหาเชิงพฤติกรรม” ของเด็กและเยาวชนที่ยากแก่การเยียวยา โดยเฉพาะพฤติกรรมเสพยาเสพติด นิยมความรุนแรง และปัญหาการท้องไม่พร้อมและทำแท้งในวัยเรียน ซึ่งปัญหาเหล่านี้ล้วนมีความเหลื่อมล้ำด้านรายได้ของครอบครัว ความเหลื่อมล้ำด้านคุณภาพการศึกษา และความเหลื่อมล้ำเชิงพื้นที่ของโอกาสทางเศรษฐกิจเป็นรากสาเหตุที่สำคัญ